Edelstenen in witgoud
Of een gekleurde steen geschikt is voor de ring die je elke dag draagt, hangt af van twee eigenschappen die vaak door elkaar worden gehaald: hoe goed hij tegen krassen kan en hoe goed hij tegen een tik kan. Een steen kan hoog scoren op het eerste en toch breken op het tweede. Deze pagina zet de gangbare soorten naast elkaar; de details staan per steen op een eigen pagina.
Voor een ring die dagelijks gedragen wordt, zijn saffier en robijn (beide Mohs 9) en diamant (Mohs 10) de veilige keuzes. Smaragd en parel zijn dat niet: smaragd zit vol interne barstjes, parel is met Mohs 2,5 tot 4,5 zo zacht dat elk stofdeeltje een kras achterlaat. Onder Mohs 7 wordt een ring binnen enkele jaren zichtbaar dof.
Hardheid, taaiheid en splijtbaarheid
De schaal van Mohs rangschikt mineralen naar krasvastheid: een steen krast alles wat lager op de schaal staat. De stappen zijn niet gelijk. Het verschil tussen 9 en 10 is in werkelijkheid veel groter dan tussen 8 en 9. Wat de schaal niet meet, is taaiheid — de weerstand tegen breken bij een klap. Diamant is het hardste natuurlijke materiaal en splijt toch langs bepaalde vlakken. Jade is aanzienlijk zachter en breekt juist zelden. En splijtbaarheid is weer iets anders: sommige mineralen hebben ingebouwde zwakke vlakken waarlangs ze schoon doorbreken. Kijk bij de keuze dus naar alle drie.
Overzicht per steensoort
| Steen | Mohs | Ultrasoon | Warmte | Dagelijkse ring |
|---|---|---|---|---|
| Diamant | 10 | Meestal | Verdraagt veel | Ja |
| Moissaniet | 9,25 | Meestal | Verdraagt veel | Ja |
| Saffier | 9 | Meestal | Goed, mits onbehandeld of alleen verhit | Ja |
| Robijn | 9 | Niet bij glasvulling | Goed, mits niet gevuld | Ja |
| Aquamarijn | 7,5–8 | Meestal | Redelijk | Met beschermende zetting |
| Smaragd | 7,5–8 | Nooit | Slecht | Afgeraden |
| Amethist en citrien | 7 | Meestal | Kleur kan verbleken | Beperkt |
| Opaal | 5,5–6,5 | Nooit | Barst bij schokken in temperatuur | Nee |
| Parel | 2,5–4,5 | Nooit | Slecht | Nee |
Huisstof bevat kwartsdeeltjes met hardheid rond 7. Alles wat zachter is dan dat, wordt bij normaal gebruik langzaam dof — ook als je het sieraad nooit ergens tegenaan stoot.
Zetkeuze volgt uit de hardheid
- Mohs 9 en hoger. Elke zetting kan; de keuze gaat dan over lichtinval en over hoe vaak de punten controle vragen.
- Mohs 7 tot 8. Een zetting die de rand van de steen beschermt, verlengt de levensduur merkbaar; een kastzetting is hier de rustigste keuze.
- Onder Mohs 7. Beperk tot hangers, oorbellen en ringen die je bewust afdoet. De kwetsbaarheid zit dan in het oppervlak, niet in de zetting.
- Stenen met barstjes tot aan het oppervlak. Nooit onder spanning zetten en nooit in een spanzetting.
- Zachte stenen naast harde. Draag ze niet aan dezelfde vinger; de hardste steen wint altijd.
Reinigen: één regel per categorie
Voor harde, onbehandelde stenen volstaat lauw water met een druppel afwasmiddel en een zachte borstel, precies zoals beschreven op de onderhoudspagina. Voor alles wat poreus is, gelijmd of met olie of hars behandeld, geldt: geen weekmiddelen, geen oplosmiddelen en geen trillingen. Of een ultrasoonreiniger in jouw geval kan, hangt af van de steensoort én van de staat van de zetting; die afweging staat volledig uitgewerkt op de pagina over ultrasoon reinigen. Twijfel je, dan is een vochtige doek altijd veilig.
Veelgestelde vragen
Waarom wordt mijn gekleurde steen dof terwijl hij niet gekrast is?
Meestal zit er een film van huidvet en zeep op, die het licht diffuus terugkaatst. Bij zachtere stenen kan het ook om duizenden microkrasjes gaan, en dan is polijsten door een steensnijder de enige oplossing.
Is een gekleurde steen in witgoud mooier dan in geelgoud?
Dat is smaak, met één technisch punt: een koele vatting versterkt blauwe en groene tinten en dempt warme. Rode en oranje stenen komen tegen geelgoud vaak voller over.
Kan een edelsteen in een bestaande witgouden ring gezet worden?
Vaak wel, als de opening in maat en vorm past. De werkplaats beoordeelt of de steen de zetkracht en eventuele warmte verdraagt; zie reparaties aan witgoud.
Wat betekent het als een steen 'behandeld' is?
Dat er iets is gedaan om kleur of helderheid te verbeteren, van verhitten tot vullen met olie of hars. Sommige behandelingen zijn stabiel, andere vragen blijvend voorzichtig onderhoud. Vraag altijd om vermelding op de factuur.
Laatst gecontroleerd: