Wat is witgoud?
Witgoud is geen apart edelmetaal. Het is fijngoud dat is gelegeerd met metalen die de gele kleur wegdrukken, en dat daarna vrijwel altijd een dunne laag rhodium krijgt. Wie dat onderscheid tussen legering en afwerking eenmaal scherp heeft, begrijpt meteen waarom witgoud verkleurt, waarom het periodiek onderhoud vraagt en waarom twee ringen met dezelfde stempel toch verschillend van kleur kunnen zijn.
Witgoud = fijngoud + witte legeringsmetalen + (meestal) een rhodiumlaag. Het gehalte staat in het sieraad gestempeld als 375, 585 of 750: het aantal duizendste delen goud. De rest van de massa bepaalt de kleur, de hardheid en of het materiaal huidreacties kan geven.
Waarom goud wit gemaakt moet worden
Zuiver goud is diepgeel en zo zacht dat je het met een nagel kunt beschadigen. Voor sieraden wordt het daarom altijd gelegeerd. Welke metalen je toevoegt, bepaalt de kleur: koper trekt naar rood, zilver en palladium naar bleek, nikkel naar grijswit. Voor witgoud gebruikt men metalen die het geel zo sterk mogelijk onderdrukken.
Dat lukt nooit helemaal. Zelfs een goed samengestelde 585-legering houdt een lichte grijsgele ondertoon, en bij 750 is die ondertoon sterker omdat er domweg meer geel goud in zit. De grondlegering is dus roomwit tot lichtgrijs, niet het spiegelende zilverwit dat je in de vitrine ziet. Die laatste stap komt van het rhodineren.
De twee families legeringen
Palladium-witgoud
Palladium is zelf een edelmetaal uit de platinagroep en ontkleurt goud effectief. Het resultaat is van nature witter, kleurstabieler en huidvriendelijker. Palladiumlegeringen zijn duurder, zwaarder en lastiger te bewerken: ze vragen een hogere smelttemperatuur en meer vakmanschap bij het solderen. Sommige palladiumlegeringen worden zonder rhodium verkocht.
Nikkel-witgoud
Nikkel is goedkoper, maakt de legering harder en dus krasvaster, en drukt de gele kleur sterk weg. Het nadeel is bekend: nikkel is de meest voorkomende contactallergeen in Europa. Binnen de EU geldt een grenswaarde voor de hoeveelheid nikkel die uit een sieraad mag vrijkomen bij langdurig huidcontact, waardoor het gebruik gereguleerd maar niet verboden is.
Wat er precies in zit
| Stempel | Goud | Typische rest | Karakter |
|---|---|---|---|
| 375 | 37,5 % | Zilver, koper, nikkel of palladium | Hard, goedkoop, kleur wisselt sterk per fabrikant |
| 585 | 58,5 % | Zilver + palladium, of koper + nikkel + zink | Goede balans tussen slijtvastheid en goudwaarde |
| 750 | 75,0 % | Palladium + zilver, of nikkel + koper + zink | Zachter, warmere ondertoon, hogere materiaalwaarde |
Eigenschappen in cijfers
| Materiaal | Dichtheid (g/cm³) | Hardheid (HV) | Opmerking |
|---|---|---|---|
| Witgoud 585 | 12,8 – 14,6 | 130 – 200 | Nikkellegeringen aan de bovenkant van de reeks |
| Witgoud 750 | 14,7 – 16,3 | 110 – 190 | Palladiumvarianten zachter |
| Geelgoud 585 | 13,0 – 13,6 | 130 – 170 | Ter vergelijking |
| Platina 950 | 20,9 – 21,4 | 110 – 135 | Zacht maar zeer taai: verplaatst materiaal in plaats van het te verliezen |
| Zilver 925 | 10,3 | 70 – 90 | Loopt aan, veel zachter |
De dichtheid verklaart een praktisch punt: eenzelfde ring in platina weegt ongeveer anderhalf keer zoveel als in 585 witgoud. Dat merk je aan je hand, en het verklaart een groot deel van het prijsverschil bij hetzelfde model.
Hoe je witgoud herkent
- Zoek de stempel. Aan de binnenzijde van een ring of bij het slot van een ketting staat 375, 585 of 750. Ontbreekt die, dan zegt dat op zichzelf nog niets — maar het vraagt om verder onderzoek.
- Kijk naar de slijtplekken. Bij witgoud zie je op sleetplekken een warmere, lichtgele ondertoon door de rhodiumlaag heen komen. Bij zilver zie je juist een donkere aanslag.
- Weeg het. Witgoud voelt duidelijk zwaarder dan verzilverd messing of staal van hetzelfde formaat. Platina voelt nog zwaarder.
- Laat het meten. Een XRF-meting bepaalt het gehalte binnen een minuut zonder schade aan het sieraad. De meeste inkopers en taxateurs hebben zo'n apparaat.
Volledig stappenplan om vals witgoud te herkennen
Veelgestelde vragen
Is witgoud hetzelfde als wit goud van 24 karaat?
Nee. 24 karaat betekent zuiver goud, en zuiver goud is altijd geel. Er is geen legeringsruimte over om de kleur te veranderen, dus 24 karaat witgoud bestaat niet.
Bevat alle witgoud nikkel?
Nee. Palladiumlegeringen bevatten geen nikkel. Omdat de stempel alleen het goudgehalte aangeeft, moet je de samenstelling opvragen bij de verkoper of fabrikant.
Waarom heeft mijn nieuwe ring een andere tint dan mijn oude?
Verschillende legeringen en verschillende rhodiumdiktes geven een zichtbaar andere kleur. Een verse rhodiumlaag is bovendien koeler van tint dan een laag die al een jaar is gedragen.
Kun je witgoud omsmelten naar geelgoud?
In de praktijk niet zinvol. Het gehalte blijft gelijk, maar de kleur wordt bepaald door de legeringsmetalen die er al in zitten. Een edelsmid smelt oud witgoud daarom om naar nieuw witgoud, of verrekent het als materiaalwaarde.
Laatst gecontroleerd: