Vals witgoud herkennen
Wit gerhodineerd metaal ziet er allemaal hetzelfde uit. Verguld zilver, gerhodineerd messing en massief witgoud zijn met het oog niet te scheiden zolang de laag intact is. De controles hieronder staan op volgorde van goedkoop en onschadelijk naar duur en definitief; stop zodra je zekerheid hebt.
Werk in deze volgorde: stempel met een loep, magneettest, gewicht tegenover volume, slijtplekken op randen, dan pas een zuurtest en als laatste een XRF-meting. De eerste vier kosten niets en beschadigen niets. Alleen de laatste twee geven uitsluitsel over het gehalte, en alleen XRF doet dat zonder schade.
De zes controles
- Stempel onder de loep. Tienvoudige vergroting, strijklicht. Let op ongelijke diepte, scheve cijfers en op afkortingen als GP of GF, die een laag aanduiden; zie buitenlandse stempels.
- Magneet. Goud, zilver, palladium en platina zijn niet magnetisch. Een duidelijke aantrekking wijst op een kern van staal of nikkel. Een licht trekkend sluitingsveertje is normaal.
- Gewicht tegenover volume. Weeg het stuk en vergelijk met de tabel hieronder. Een ring die te licht voelt voor zijn formaat, is zelden massief edelmetaal.
- Slijtplekken beoordelen. Kijk naar randen, de binnenzijde van een band en het gebied rond een sluiting. Een geel of rood waas dat doorschijnt, betekent een laag over een andere ondergrond; bij witgoud kan het ook alleen een versleten rhodiumlaag zijn.
- Zuurtest. Goedkoop en snel, maar hij laat een streepje na en beoordeelt alleen de buitenkant. Zie de zuurtest.
- XRF-meting. Geeft binnen een minuut het gehalte zonder schade, met als beperking dat het apparaat de oppervlaktelaag meet. Zie XRF-analyse.
Dichtheid als tussenstap
| Materiaal | Dichtheid in g/cm³ | Herkenbaar aan |
|---|---|---|
| Witgoud 585 | 12,8 – 14,6 | Stevig gewicht, warme ondertoon bij slijtage |
| Witgoud 750 | 14,7 – 16,3 | Merkbaar zwaarder dan 585 bij gelijk formaat |
| Platina 950 | 20,9 – 21,4 | Opvallend zwaar, grijzer van kleur, niet gerhodineerd nodig |
| Zilver 925 | 10,2 – 10,5 | Licht in de hand, slaat aan op onbehandelde plekken |
| Messing en nieuwzilver | 8,3 – 8,9 | Duidelijk te licht; laag slijt door op randen |
| Roestvrij staal | 7,7 – 8,0 | Licht, hard, vaak zwak magnetisch |
Dichtheid meten met de waterverplaatsingsmethode werkt alleen bij massieve stukken zonder stenen en zonder holtes. Bij een gezette ring of een holle schakelketting is de uitkomst onbruikbaar.
Wat elk resultaat wel en niet uitsluit
Een negatieve magneettest sluit een stalen kern uit maar niets anders: verguld messing en verguld zilver zijn ook niet magnetisch. Een kloppende dichtheid maakt onedel metaal onwaarschijnlijk, maar sluit een zware verguldde kern van wolfraam of lood in theorie niet uit — bij sieraadgewichten is dat zeldzaam, bij baren het bekendste risico. En een geslaagde zuurtest zegt alleen iets over de buitenste laag; juist daar zit bij verguld zilver het probleem. De enige controle die het bulkmateriaal beoordeelt, is een destructieve bepaling of een keuring.
Ontbreekt er een stempel, begin dan bij geen stempel in je sieraad. Voor de materiaaleigenschappen achter deze controles: soortelijk gewicht van witgoud. Welke tekens er in een sieraad kunnen staan, staat bij keurmerken en stempels lezen.
Veelgestelde vragen
Kan ik met tandpasta of azijn testen of het echt is?
Nee. Zulke huismiddelen zeggen niets over het gehalte en kunnen de rhodiumlaag beschadigen. Gebruik een magneet, een weegschaal of laat meten.
Mijn witgouden ring wordt geel. Is hij nep?
Vrijwel zeker niet. Dat is de gele ondertoon van de legering die zichtbaar wordt als de rhodiumlaag slijt; zie witgoud wordt geel.
Trekt witgoud aan een magneet door het nikkel?
In de gebruikelijke legeringen niet meetbaar. Een duidelijke aantrekking wijst op een ander materiaal of op een stalen onderdeel in de sluiting.
Waar kan ik laten meten?
Veel juweliers en inkooppunten hebben apparatuur. Vraag om de meetwaarde per stuk en om de uitleg erbij; zie witgoud verkopen.
Laatst gecontroleerd: