De zuurtest bij witgoud
De zuurtest is al meer dan een eeuw het gereedschap van de inkoopbalie: een streep op een steen, een druppel zuur, kijken wat er gebeurt. Hij is goedkoop en snel, maar hij laat een spoor achter en beoordeelt uitsluitend het oppervlak. Juist bij witgoud is dat een probleem.
Bij een zuurtest wrijf je het sieraad over een toetssteen en breng je zuur van een bekende sterkte aan op de achtergebleven metaalstreep. Blijft de streep staan, dan is het gehalte minstens zo hoog als waarvoor het zuur bedoeld is; lost hij op, dan is het lager. De test geeft een klasse, geen precies gehalte, en beoordeelt alleen de buitenste laag.
Zo verloopt de test
- Schoonmaken. Vet en polijstresten vertekenen het resultaat. Ontvetten met alcohol volstaat.
- Een plek kiezen. Aan de binnenzijde of onderkant, waar een matte veeg later niet opvalt.
- Streep zetten. Wrijf het metaal stevig over de toetssteen tot er een duidelijke, aaneengesloten streep staat.
- Naast een referentie werken. Zet een tweede streep met een toetsnaald van bekend gehalte, zodat je kunt vergelijken in plaats van interpreteren.
- Zuur aanbrengen. Begin met het zuur voor het laagste vermoede gehalte en werk omhoog.
- Reactie beoordelen. Direct verdwijnen, langzaam vervagen of blijven staan; de snelheid en de kleurverandering zeggen samen iets over het gehalte.
- Afspoelen en neutraliseren. Zowel het sieraad als de steen, direct na de beoordeling.
Zuren voor edelmetaaltests zijn agressief en de dampen zijn schadelijk. Werk in een geventileerde ruimte, met oogbescherming en handschoenen, en bewaar de flesjes buiten bereik van kinderen. Voor een enkel sieraad is een meting bij een juwelier praktischer en veiliger.
Waar de test bij witgoud faalt
| Situatie | Wat er gebeurt | Wat wel helpt |
|---|---|---|
| Verse rhodiumlaag | Je test rhodium, niet de legering eronder | Door de laag heen strepen tot op het basismetaal |
| Dik verguldsel of doublé | De oppervlaktelaag doorstaat de test | Op een slijtplek of aan een doorgesneden vlak testen |
| Palladiumrijke legering | Reageert anders dan een nikkellegering van gelijk gehalte | Referentienaalden met vergelijkbare samenstelling |
| Gehalte net onder de norm | Test geeft alleen een klasse, geen getal | Meting die een percentage geeft |
| Verouderd zuur | Reactie verzwakt, uitslag valt te gunstig uit | Flesjes met datum gebruiken en tijdig vervangen |
De eerste rij is bij witgoud de belangrijkste. Vrijwel elk witgouden sieraad heeft een rhodiumlaag van 0,1 tot 2,5 micron. Die laag is dun, maar dun genoeg om een oppervlakkige streep te vervuilen; zie laagdikte rhodium.
Wanneer je hem toch gebruikt
- Grote partijen sorteren. Snel scheiden van onedel materiaal voordat je gaat meten.
- Bevestiging bij een duidelijk stempel. Als de test het stempel bevestigt, is dat een bruikbare eerste indicatie.
- Kleine, waardeloze stukken. Waar een matte veeg niet uitmaakt en meten niet loont.
- Nooit bij een gaaf sieraad dat je wilt houden. De veeg blijft zichtbaar tot je laat polijsten, wat opnieuw materiaal kost; zie polijsten van witgoud.
De praktische keuze
Voor een consument met één of twee sieraden is een zuurtestset zelden een verstandige aanschaf. De test beschadigt, vraagt oefening in het aflezen en geeft geen getal. Een meting bij een juwelier of inkooppunt duurt korter, laat niets achter en levert een percentage op; de beperkingen daarvan staan bij XRF-analyse. De volledige volgorde van controles vind je bij vals witgoud herkennen, en het overzicht van stempels bij keurmerken en stempels lezen.
Veelgestelde vragen
Beschadigt de zuurtest mijn sieraad?
Ja, in beperkte mate. Er blijft een matte veeg achter op de plek waar je hebt gestreken, plus de kans op een lichte etsplek als het zuur op het stuk komt.
Werkt de test ook op verguld zilver?
Alleen als je door de goudlaag heen streept. Blijf je aan het oppervlak, dan meet je de laag en niet het zilver eronder.
Kan ik het gehalte precies bepalen met zuur?
Nee. Je bepaalt of het gehalte boven of onder een drempel ligt. Voor een percentage is een meting of een laboratoriumbepaling nodig.
Doet een inkoper altijd een zuurtest?
Dat verschilt. Veel partijen meten inmiddels; vraag welke methode gebruikt wordt en om de uitkomst. Zie opkopers vergelijken.
Laatst gecontroleerd: