Witgouden oorbellen
Een oorbel weegt weinig en krijgt zelden een klap, en toch raakt geen sieraad zo vaak kwijt. Dat ligt bijna nooit aan het goud en bijna altijd aan de sluiting. Daar komt bij dat de stift door de huid gaat, waardoor andere regels gelden dan voor een ring. Deze pagina behandelt beide punten; de maatvoering per model staat op de losse pagina's.
Kies voor dagelijks dragen een sluiting die klemt of schroeft, niet één die alleen op wrijving vertrouwt: een schroefdopje of een klikslot blijft beter zitten dan een vlinderdopje. Voor doorgestoken oren geldt binnen de EU een strengere nikkelafgiftenorm dan voor sieraden op de huid. Vraag de legeringssamenstelling op in plaats van af te gaan op het woord hypoallergeen.
Waar een oorbel op stukgaat
- De achterkant verdwijnt. Een vlinderdopje rekt op en glijdt van de stift, meestal ongemerkt bij het uittrekken van een trui.
- Het gaatje rekt op. Zware hangers trekken het kanaal langwerpig; dat herstelt niet vanzelf.
- De stift buigt. Vooral bij dunne stiften die je met kracht door een dichtgegroeid gaatje duwt.
- Het scharnier van een creool loopt uit. De sluiting sluit dan nog wel, maar met speling.
- De huid reageert. Meestal op nikkel in de legering, soms op een dopje van een ander metaal dan de oorbel zelf.
Belasting per model
| Model | Wat het oorgaatje te verduren krijgt | Meest voorkomende verlies |
|---|---|---|
| Oorknop of steker | Weinig; het gewicht rust op de rand van het gaatje | Losgeraakt dopje |
| Creool | Matig; de ring hangt onder het gaatje en zwiept mee | Sluiting die niet volledig dichtklikt |
| Klapcreool | Matig, maar de sluiting zit in het model zelf | Uitgesleten scharnierpen |
| Hanger aan een stift | Hoog; alle massa hangt aan één punt | Gescheurd oogje tussen stift en hanger |
| Oorbel met schroefsluiting | Weinig, mits de stift dik genoeg is voor de schroefdraad | Kruislings ingedraaid dopje dat de draad beschadigt |
Voor de details per type: creolen en hun sluitingen en oorstekers en achterwerken.
Nikkel en doorgestoken oren
Witgoud is goud gelegeerd met witte metalen. Wordt daarvoor nikkel gebruikt, dan geeft de legering onder invloed van zweet een kleine hoeveelheid nikkel af. De EU stelt daar een grenswaarde aan, en die is strenger voor voorwerpen die door de huid gaan dan voor sieraden die er alleen op liggen. Een rhodiumlaag vermindert de afgifte zolang hij intact is, maar juist op een stift slijt hij door het in- en uitdoen.
Een legering op basis van palladium bevat geen nikkel. Die keuze is duurder en de kleur is iets grijzer, maar voor iemand die eerder op oorbellen reageerde is dat het verschil tussen wel en niet dragen. Lees eerst wat nikkel-witgoud precies is en daarna wat de EU-regels in de praktijk betekenen.
Wat je vraagt voordat je koopt
- Welke witmakers zitten erin. Nikkel of palladium; het karaat zegt daar niets over.
- Is de achterkant van hetzelfde materiaal. Losse dopjes zijn soms van een goedkoper metaal dan de oorbel.
- Hoe dik is de stift. Een te dunne stift buigt, een te dikke past niet in een klein gaatje.
- Kan de sluiting later vervangen worden. Vlinderdopjes zijn los te koop, schroefdraad moet passen.
- Zit er een oogje tussen stift en hanger. Een gesoldeerd oogje is sterker dan een gebogen draadje.
Onderhoud
Oorbellen slijten nauwelijks, maar ze vervuilen wel: huidvet, haarproducten en zeepresten zetten zich af rond de zetting en achter het dopje. Spoel ze regelmatig af met lauw water en dep ze droog. De rhodiumlaag houdt het op oorbellen doorgaans veel langer vol dan op een ring, simpelweg omdat er geen wrijving tegen harde oppervlakken is. Zie het onderhoudsoverzicht voor de werkwijze en hoe vaak rhodineren nodig is per soort sieraad.
Veelgestelde vragen
Waarom raak ik steeds de achterkant kwijt?
Een vlinderdopje houdt vast door veerkracht van twee dunne beugeltjes. Die rekken op door het herhaald in- en uitdoen. Vervang ze periodiek of stap over op een schroefsluiting.
Zijn zware witgouden oorbellen slecht voor het gaatje?
Bij langdurig dagelijks dragen wel. Het gewicht trekt het kanaal langwerpig en dat herstelt niet spontaan. Wissel zware modellen af met lichte knopjes.
Kan ik een witgouden oorbel met een geelgouden dopje dragen?
Technisch kan het als de stiftdikte klopt. Kleurverschil valt van dichtbij op en twee verschillende legeringen slijten elkaar iets sneller in bij de schroefdraad.
Moeten witgouden oorbellen ook gerhodineerd worden?
Uiteindelijk wel, maar veel later dan een ring. Op de zichtzijde zie je het eerst; de stift zelf wordt bij het opnieuw afwerken meestal meegenomen.
Laatst gecontroleerd: