Witgouden creolen
Bij een creool zit de hele constructie in een ring van een paar centimeter: het scharnier, de sluiting en het draagvlak op het oorgaatje zitten allemaal binnen dat ene profiel. Twee maten bepalen hoe hij draagt en hoe lang hij heel blijft — de buitendiameter en de dikte van de buis. Deze pagina gaat over die keuzes en over het mechaniek dat als eerste stukgaat.
Voor dagelijks dragen werkt een creool van ongeveer 10 tot 20 mm buitendiameter met een buisdikte van 1,5 tot 2,5 mm het rustigst. Kies een scharnierend klikslot dat hoorbaar vastklikt in plaats van een uiteinde dat alleen in een buisje schuift. Het scharnier is het onderdeel dat als eerste speling krijgt, niet het goud.
Diameter kiezen
| Buitendiameter | Hoe hij draagt | Belasting op het gaatje |
|---|---|---|
| 8–12 mm | Sluit om de oorlel, valt nauwelijks op | Zeer laag |
| 13–20 mm | Zichtbare ring, blijft dicht tegen het oor | Laag |
| 21–35 mm | Zwiept mee met hoofdbewegingen | Merkbaar bij langdurig dragen |
| 36 mm en groter | Blijft haken achter kraag, sjaal en haar | Hoog; niet voor de hele dag |
Een grote creool wordt vaak hol uitgevoerd om het gewicht te drukken. Dat werkt, maar een holle buis deukt in bij een val en is lastiger te herstellen dan massief materiaal.
Buisdikte en holle uitvoering
De buisdikte bepaalt de stijfheid. Onder ongeveer 1,2 mm buigt een creool al bij het losmaken van een trui en komt de sluiting niet meer netjes op elkaar. Boven 3 mm wordt het gewicht bij een grotere diameter snel hinderlijk. Massief materiaal is te rechtbuigen en te solderen; een dunwandige holle buis scheurt eerder bij een reparatie en vraagt een werkplaats die daar ervaring mee heeft. Vraag daarom bij aanschaf expliciet of het model hol of massief is — aan het uiterlijk zie je het niet.
De sluiting: klikslot, scharnier of stiftbuisje
- Klapcreool met scharnier en klikslot. Het uiteinde met de stift klapt open en klikt in een uitsparing. Voelbaar en hoorbaar dicht; de veiligste variant voor dagelijks gebruik.
- Scharnierstift die in een buisje schuift. Houdt vast door klemming. Werkt goed zolang de wrijving klopt, maar de stift slijt en gaat op zeker moment te licht.
- Losse stift met vlinderdopje. Feitelijk een steker in creoolvorm. Het dopje is het zwakke punt; zie achterwerken van oorstekers.
- Veerbeugel. Een gebogen draadje dat achter de rand veert. Comfortabel, maar het minst zeker bij sport of slapen.
Het scharnier controleren
- Open en sluit hem vijf keer. Het klikken moet elke keer even stevig aanvoelen. Wordt het lichter, dan is de uitsparing uitgesleten.
- Beweeg het uiteinde zijwaarts. Zichtbare speling in het scharnier betekent dat de pen of het oog is uitgelopen.
- Kijk of de twee helften vlak op elkaar komen. Een naad die niet sluit betekent dat de ring uit vorm is gebogen.
- Voel of de stift glad is. Een braam op de stift schuurt het oorkanaal open bij het indoen.
- Laat speling direct verhelpen. Een nieuwe scharnierpen zetten is klein werk; een verloren creool terugvinden niet. Zie reparaties aan witgoud.
Rhodium op een creool
De buitenkant van een creool schuurt langs haar en kraag, de binnenkant vrijwel nergens tegenaan. Daardoor slijt de rhodiumlaag ongelijk en zie je de gele ondertoon vaak eerst aan de onderrand. Bij het opnieuw afwerken moet het scharnier open kunnen blijven bewegen, dus vraag of de werkplaats het mechaniek afdekt of demonteert. Meer daarover in het processtappenoverzicht en in het sieradenoverzicht per soort.
Veelgestelde vragen
Is een grotere creool zwaarder dan hij lijkt?
Bij massieve uitvoering wel: het gewicht loopt ruwweg met de diameter mee. Holle modellen wegen een fractie daarvan, maar zijn kwetsbaarder voor deuken.
Mijn creool klikt niet meer stevig dicht. Wat nu?
Draag hem niet meer tot hij nagekeken is. Meestal is de uitsparing uitgesleten of de ring licht uit vorm; beide zijn in de werkplaats te herstellen.
Kan een creool vergroot of verkleind worden?
Nauwelijks. De sluiting zit op een vaste plek in de omtrek, dus materiaal wegnemen of bijzetten verandert de pasvorm van het mechaniek.
Welke buisdikte is prettig voor een pas gezet gaatje?
Wacht met creolen tot het gaatje volledig genezen is en begin daarna met een dunne buis rond 1,5 mm, zodat het kanaal niet hoeft op te rekken.
Laatst gecontroleerd: