Zettingen in witgoud
Een zetting is een mechanische constructie: metaal dat over of tegen de rand van een steen wordt gedrukt en hem daar met spanning houdt. Die spanning neemt af naarmate het metaal slijt of buigt. Deze pagina behandelt hoe de gangbare zettingen dat doen, welke steenvormen erbij passen en wat er als eerste bezwijkt.
Elke zetting maakt dezelfde ruil: hoe meer metaal de steen omsluit, hoe veiliger hij zit en hoe minder licht er binnenkomt. Punten geven de meeste lichtinval en vragen de meeste controle; een gesloten kast is het veiligst en toont het minst. Voor vermaken geldt dat alles wat stenen in de band draagt, de speelruimte beperkt of wegneemt.
De gangbare zettingen
| Zetting | Houdt de steen vast met | Past het beste bij | Wat er faalt |
|---|---|---|---|
| Chaton | Vier tot zes punten over de rondist | Ronde briljant, ovaal, peer | Een punt buigt open of slijt weg |
| Kast | Een omgezette rand rondom | Vrijwel elke vorm | Rand komt los na herhaald polijsten |
| Rail | Twee doorlopende richels langs de rij | Baguette, prinses, kleine briljanten | Buitenste steen komt los bij vervorming |
| Spanning | Veerkracht van de ringband zelf | Zeer harde stenen, ronde of prinsesslijp | Band verliest spanning; steen valt eruit |
| Korrelzetting (pavé) | Kleine bolletjes metaal uit het oppervlak gelicht | Kleine briljantjes in een vlak | Korrels slijten plat |
| Doorzetting (verzonken) | Twee richels binnen de bandbreedte | Kleine briljanten in een gladde band | Zelden; vuil onder de stenen |
Lichtinval versus veiligheid
Licht komt bij een geslepen steen niet alleen van boven binnen. Wat een steen levendig maakt, is ook het licht dat via de zijkanten en van onderaf terugkaatst. Metaal dat de steen omsluit, blokkeert die routes. Daarom oogt dezelfde steen in een open klauwzetting groter en levendiger dan in een gesloten kast, terwijl hij in die kast beter beschermd is. Er is geen goede of foute keuze; er is een keuze die past bij hoe je leeft. Iemand die met kinderen, dieren of gereedschap werkt, kiest anders dan iemand die de ring vooral 's avonds draagt.
Wat vermaken met de zetting doet
- Gladde band met één steen bovenop. Doorgaans één tot twee maten te vergroten of te verkleinen; het zetwerk blijft ongemoeid.
- Stenen tot halverwege de band. Beperkt vermaakbaar; er moet genoeg glad metaal aan de onderzijde overblijven.
- Stenen rondom. Vergroten betekent stenen uitnemen en opnieuw zetten, of helemaal niet.
- Spanzetting. Feitelijk niet te vermaken; de veerkracht van de band is de zetting.
- Kastzetting op een gladde band. De vriendelijkste combinatie voor later; zie ring vermaken.
Zelf controleren
- Houd de ring bij je oor en tik er zacht tegen. Een fijn ratelend geluid betekent beweging in de zetting.
- Kijk van opzij naar de punten. Punten horen over de rand van de steen te grijpen, niet ernaast te staan.
- Voel met een vingernagel over de punten. Blijft de nagel haken, dan is er een punt open of afgebroken.
- Beoordeel de onderzijde. Een dichtgeslibde opening onder de steen neemt licht weg en houdt vocht vast.
- Laat het jaarlijks nakijken bij een werkplaats, en direct bij het minste bewegen. Zie losse steen: eerste hulp.
Zetting en witgoud specifiek
Witgoud is harder dan geelgoud van hetzelfde gehalte en daardoor geschikt voor fijne zetdelen die hun vorm moeten houden. Het keerpunt zit bij het onderhoud: elke polijstbeurt vóór het rhodineren neemt materiaal weg, ook van de punten. Een ring die vaak is opgewerkt, heeft daardoor merkbaar dunner zetwerk dan een ring van dezelfde leeftijd die dat niet is. Vraag bij een rhodineerbeurt daarom of het zetwerk vooraf wordt gecontroleerd en of bijwerken nodig is. Voor de plaats van de zetting in het geheel van een ring: verlovingsringen en het bredere sieradenoverzicht.
Veelgestelde vragen
Welke zetting is het veiligst voor dagelijks dragen?
Een gesloten kastzetting. Er steekt niets uit, de rand van de steen is beschermd en er is nauwelijks periodieke controle nodig.
Kan een zetting later worden veranderd?
Vaak wel: een steen kan worden overgezet naar een ander model of een nieuwe kop. Dat is werkplaatswerk waarbij de steen uit de bestaande zetting gaat, met het bijbehorende risico.
Hoe vaak moet zetwerk gecontroleerd worden?
Bij ringen met punten jaarlijks. Bij kasten en verzonken stenen is elke paar jaar voldoende, tenzij je iets voelt of hoort veranderen.
Waarom zit mijn steen los na een reparatie?
Warmte en mechanische belasting kunnen zetwerk verplaatsen. Een goede werkplaats controleert alle stenen na afloop; meld het meteen als dat niet is gebeurd.
Laatst gecontroleerd: